O poprawie Rzeczypospolitej

← Wyjdź O poprawie Rzeczypospolitej

O poprawie Rzeczypospolitej
Strona redakcyjna
Księgi pierwsze. O obyczajach
Przedmowa
I. Co jest rzeczpospolita?
II. Jako są różne rzeczypospolite?
III. Czym w całości zachowana bywa rzeczpospolita i na które się części te księgi dzielą?
IV. Jako wiele należy na zwyczajach za ustawę wziętych, o których zwyczajach tu rozmowa jest
V.
VI. Jakie staranie ma być około dobrego ćwiczenia dziatek i młodzieńców?
VII. Obyczaje dworu i pożytki
VIII. Jakie ćwiczenie ma być młodzieńców, a jakie przykłady sobie mają brać, aby ich naśladowali? Przy tym jest zamknienie słów wyżej powiedzianych.
IX. O królu
X.
XI.
XII. O sędziach, hetmanach, a starostach albo przełożonych zamkowych albo miejskich
XIII. O dozorcach obyczajów
XIV. O dozorcach małżeństwa
XV. O dozorcach rzeczy przedajnych i myńce
XVI. O rządzcach, albo o dozorcach domów i budowania
XVII. O urzędzie, który by się o domowy pokój starał próżnujące z miasta wyganiając, a pijane i hultaje karząc
XVIII. O dozorcach ludzi ubogich
XIX.
XX.
XXI. Aby się białegłowy w urzędy nie wtrącały
XXII. O powinności poddanych
XXIII.
XXIV.
XXV.
XXVI. O pojedynkowych bitwach
XXVII.
XXVIII. O jednaniu
XXIX. Zgromadzenie wszystkich nauk, a zamknienie pierwszych ksiąg o obyczajach
Księgi wtóre. O prawach, to jest: o ustawach statutowych
I. Prawa lub statuty dla złych ustawione
II. Prawa a obyczajów różność. Prawa bardzo są ważne dla przyczyny, przez które postanowione, a wszakoż i dla zwierzchności urzędu
III.
IV. Insze przestrogi albo warunki praw
V. Różność a rozdział praw
VI. Ustawy albo prawa o urzędzie
VII. Prawa o różności osób urzędów nie mających
VIII. Prawa o panowaniu albo dzierżawie i różności rzeczy
IX. O kontrakciech i obligacyjach albo obowiązkach
X.
XI. Prawa przeciwko wszelakim zbytkom
XII. Prawa na próżnujące
XIII. O uwarowaniu pożogi i o gaszeniu
XIV. Prawa o postępkach i dowodziech prawnych i dylacjach i dniach prawu należących
XV. O przysiędze, o przesłuchaniu świadków a o tych, którzy się upornie prawują
XVI. O sędziach i o sądach
XVII. O walnych sejmiech
XVIII.
XIX. O tych, którzy mają egzekucję wyroku od sędziego skazanego czynić, a potem o kacie
XX. Osądzeni mają być karani
XXI.
Księgi trzecie. O wojnie
Przedmowa
I.
II.
III. Wojny świętobliwość, a między inszymi ludzkimi sprawami zacność. Ktemu napominanie do szlachty i do króla
IV.
V. O obyczajach i karności żołnierzy
VI.
VII. O oznajmieniu wyprawy na wojnę, a o wciągnieniu wojska zarazem w ziemię nieprzyjacielską
VIII.
IX. O zachowaniu żołnierzy w powinności ich, póki są w obozie; a jako wielka rzecz jest na wojnie sława i dobre mniemanie.
X. Żołd na czas naznaczony ma być płacon; mają też być postanowione zapłaty dobrze zasłużonym a nikczemnym karanie
XI.
XII. Pobór na potrzebę rzeczypospolitej ustawiony ma być dawan, ale zwierzchni panowie bez przyczyny nie mają go ustawiać
XIII. Wszystkie krainy jednemu panu poddane jednakim obyczajem albo podatek niech dają, albo wojnę niech służą
XIV. Co czynić, zwycięstwo otrzymawszy?
XV. Krótkie zebranie wyżej mówionych rzeczy, gdzie się sprawiedliwej wojny przyczyny powtarzają; a przy tym napominanie do pokajania z grzechów
Księgi jedne. O szkole
I. Zalecanie a wychwalanie szkoły i rozmaite jej pożytki
II. Którzy mają o szkolnych osobach radzić i skąd je opatrować. Tuż też jest o imionach kościelnych
III. Sposób postanowienia szkoły
VI. Napominanie do ludzi szkolnych i do tych, którzy ludzkie rzeczy rządzą
Zamknienie tych wszystkich ksiąg
Przydatek do Ksiąg o poprawie Rzeczypospolitej
I.
II. O skarbie rzeczypospolitej, o sędziach i o innych potrzebach rzeczypospolitej
III. Krótkie przypomnienie niektórych wad rzeczypospolitej
IV. O karaniu mężobójstwa